Wie ADHD heeft en medicijnen liever mijdt, is al snel benieuwd naar alternatieven. Op forums en in podcasts gaat al jaren het verhaal rond dat een kleine dosis LSD - te laag om te trippen, maar net genoeg om te voelen - concentratieproblemen zou aanpakken. Wetenschappers van de Universiteit van Basel besloten dat te testen. Het resultaat viel tegen, maar de reden is minstens zo interessant als de conclusie.
De studie die de claims testte
Onderzoekers van de Universiteit van Basel publiceerden begin 2025 een dubbelblinde, gerandomiseerde studie in het tijdschrift JAMA Psychiatry. Drieënvijftig volwassenen met een ADHD-diagnose namen zes weken lang twee keer per week ofwel 20 microgram LSD ofwel een neppil. Niemand wist wat hij of zij nam - niet de deelnemer, niet de onderzoekers die de resultaten maten.
De dosering van 20 microgram is wat doorgaans als microdose wordt beschouwd: genoeg om subtiele effecten te merken, maar niet genoeg voor hallucinaties of een volledige psychedelische ervaring. Dat maakt de opzet methodologisch sterk.
Wat de cijfers laten zien
De ADHD-symptomen verbeterden in beide groepen. Dat klinkt positief, maar er was geen verschil tussen de groepen. De LSD-groep scoorde gemiddeld 7,1 punten beter op de standaard ADHD-schaal; de placebogroep scoorde 8,9 punten beter. Niet alleen was LSD dus niet beter dan een neppil - de neppil deed het numeriek zelfs iets beter.
Ernstige bijwerkingen waren er niet. Deelnemers verdroegen de lage dosis LSD goed. Maar dat maakt de uitkomst niet minder nuchter voor wie gehoopt had op een serieuze alternatieve behandeling.
Hoe het placebo-effect zo sterk kan zijn
Dit is het meest fascinerende deel van de studie. Hoofdonderzoeker Lorenz Müller legde het zo uit: het veronderstelde subjectieve behandelvoordeel is te danken aan de verwachting van een voordeel en het placebo-effect, niet aan de werkzame stof zelf.
Dat klinkt simpel, maar het werpt een dieper vraagstuk op. Mensen met ADHD die bewust kiezen voor microdosing, zijn doorgaans gemotiveerd en hebben al nagedacht over hun klachten. Ze passen hun routines aan, letten beter op hun slaap, hun voeding en hun stress. Die context - en niet het LSD - kan veel van de gerapporteerde verbeteringen verklaren.
Het placebo-effect is bij psychedelica bijzonder sterk, precies omdat deelnemers er hoge verwachtingen bij hebben. Eerder onderzoek naar MDMA, psilocybine en LSD laat steeds hetzelfde patroon zien: wie denkt dat hij iets heeft ingenomen dat werkt, ervaart al verbetering.
De kloof tussen ervaringen en gecontroleerd onderzoek
Naturalistisch onderzoek - waarbij vrijwilligers zonder placebo-controle hun eigen ervaringen rapporteren - levert andere uitkomsten. Een veelgeciteerde studie volgde ruim 950 microdosers en zag kleine tot middelgrote verbeteringen in stemming en cognitie vergeleken met niet-microdosers. Maar die deelnemers wisten wat ze namen, kozen er bewust voor, en hadden geen controlegroep.
Dat verschil is precies waarom dubbelblind onderzoek zo waardevol is. Het filtert de verwachting eruit. En als je dat doet bij LSD en ADHD, verdwijnt het effect. De wetenschappelijke twijfel rondom microdosing is niet nieuw: al langer zijn er vragen over hoe moeilijk het is om de stof te blinderen in studies - iemand die subtiele effecten voelt, weet al snel of hij een werkzaam middel heeft gekregen.
Lopend onderzoek geeft nog geen definitief antwoord
De Universiteit van Basel en de Radboud Universiteit werken momenteel aan een vierjarig vervolgproject naar LSD-microdosing bij ADHD. Dat onderzoek kijkt ook naar de effecten op langere termijn, naar biologische markers en naar welke subgroepen eventueel toch baat hebben bij lage dosissen.
Het huidige resultaat sluit dus niet uit dat er ooit een selecte groep mensen wordt gevonden voor wie microdosing wél zinvol is. Maar op dit moment ontbreekt het bewijs voor een breed therapeutisch effect. De samenvatting van de studie op de website van de Universiteit van Basel geeft meer achtergrond voor wie de volledige methodologie wil begrijpen.
Wat dit betekent als jij ADHD hebt en met microdosing experimenteert
De studie is geen verbod. Wat ze wél zegt: verwacht geen medisch effect als je zonder begeleiding en zonder gecontroleerde omstandigheden microdoseert. De kans is groot dat je beter wordt van de context rondom het gebruik - de intentie, de aandacht voor je eigen gedrag, de rust die je creëert - dan van het middel zelf.
Dat is geen reden om ermee te stoppen als je er baat bij hebt. Maar het is wel een reden om voorzichtig te zijn met forse claims. Als ook jij je afvraagt of microdosing bij jou echt werkt of dat het grotendeels neerkomt op placebo, lees dan ons eerder artikel over hoe je het verschil herkent tussen een echt effect en een placebo. En wil je weten hoe je verantwoord begint, dan vind je praktische richtlijnen in onze gids over microdosing met truffels.