Mensen die weten dat ze niet lang meer te leven hebben, vechten vaak tegen iets anders dan pijn. Angst, verdriet en het gevoel dat je de controle over je eigen leven kwijt bent: artsen noemen dat existentiële nood, en tot nu toe is er weinig dat daar snel en betrouwbaar tegen helpt. Onderzoekers van het Bruyère Health Research Institute in Ottawa, Canada, denken dat een kleine dosis psilocybine daar verandering in kan brengen. De eerste resultaten liggen er, en er loopt nu een grotere studie om te checken of het echt klopt.
Het is een opvallende stap in een veld dat tot nu toe vooral draaide om volle, hallucinogene trips onder begeleiding. Hier gaat het om iets heel anders: een dosis die je niet eens voelt, elke dag een beetje, bij mensen die aan het einde van hun leven staan.
Wat de pilotstudie liet zien
Dr. James Downar, senior onderzoeker bij Bruyère en hoofdauteur van de studie, publiceerde in februari 2026 de resultaten van een eerste, kleinschalige proef in het vakblad Palliative Medicine. Patiënten met een vergevorderde ziekte kregen drie weken lang stijgende microdoses psilocybine, van 1 tot 3 milligram per dag.
Van de deelnemers die het traject afmaakten, zag 72 procent hun score op een schaal voor demoralisatie verbeteren. 62 procent rapporteerde een merkbare verbetering van depressieve klachten, en 54 procent verbeterde op een andere angst- en depressieschaal. In totaal gaf 69 procent zelf aan dat ze een betekenisvolle verbetering hadden ervaren, zonder serieuze bijwerkingen.
Die cijfers klinken veelbelovend, maar het was een open studie zonder placebogroep: iedereen wist dat ze de echte stof kregen. Dat is precies waarom er nu een grotere, strenger opgezette studie loopt.
De vervolgstudie die nu daadwerkelijk loopt
Die vervolgstudie heet PSYCHED-PAL-RCT en is sinds 28 januari 2026 actief aan het rekruteren, bevestigt het register van ClinicalTrials.gov. Het is een fase 3-studie met 120 patiënten op zeven locaties, dubbelblind en placebogecontroleerd: noch de patiënt, noch de onderzoeker weet wie de echte stof krijgt en wie het placebo.
De dosering is precies vastgelegd: patiënten die minder dan 55 kilo wegen krijgen 2 milligram, de rest 3 milligram, en dat op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag, twee weken lang. Na die twee weken mag iedereen die wil overstappen op de open-label fase, waarin ook de placebogroep de echte stof krijgt. De eerste resultaten worden niet eerder dan augustus 2027 verwacht.
Dat zulke protocollen nu bestaan voor microdosing, is op zich al nieuws. Eerder dit jaar testte een Israëlisch onderzoeksteam al microdosing in combinatie met therapie tegen zware depressie, maar dit is de eerste keer dat de aanpak specifiek voor mensen in de palliatieve fase wordt onderzocht.
Waarom een kleine dosis logischer is dan een volle trip
Bij een volle psilocybinebehandeling, zoals die bij kankerpatiënten met angst en depressie al goede resultaten liet zien, gaat een patiënt een hele dag een hallucinogene ervaring in, begeleid door twee getrainde therapeuten. Dat kost tijd, mensen en geld, en het vraagt iets van een patiënt dat niet iedereen aan het einde van zijn leven nog aankan of wil.
Microdosing omzeilt dat probleem. Er is geen trip, geen begeleidingssessie en geen hele dag kwijt in een ziekenhuisbed. Patiënten kunnen de dosis thuis of op de afdeling nemen, zonder dat iemand bij hen moet blijven. Het register van de studie noemt nog een ander voordeel: bij een volle dosis weet een patiënt vaak zelf ook direct of hij de echte stof kreeg, wat het onderzoek minder betrouwbaar maakt. Dat was in 2024 een van de redenen waarom de Amerikaanse FDA een psychedelische behandeling tegen PTSS afwees. Bij een microdosis is dat probleem veel kleiner, omdat je er zelf weinig tot niets van merkt.
Toch is die onzichtbaarheid ook precies waarom de twijfel over microdosing niet verdwenen is. Een dubbelblinde studie van onderzoekers Prochazkova en collega's, eind 2025 gepubliceerd in Neuropharmacology, vond bij gezonde proefpersonen geen enkel verschil tussen microdosing psilocybine en een placebo op cognitie of stemming. De onderzoekers schreven zelf dat hun resultaten geen steun bieden voor het idee dat microdosing betrouwbaar helpt, en dat toekomstig onderzoek zich beter kan richten op specifieke groepen die er mogelijk wel iets aan hebben.
Mensen in de palliatieve zorg zijn precies zo'n specifieke groep. Zij hebben een heel andere nood dan een gezonde student die hoopt scherper te worden op het werk, en dat is ook waarom deze studie los staat van de algemene discussie over microdosing als productiviteitstrucje.
Dit is nog bewijs van hoop, niet van werking
Het verschil tussen de pilotstudie en de lopende RCT is het verschil tussen een veelbelovend signaal en echt bewijs. 69 procent die zelf verbetering voelt in een studie zonder placebo zegt nog niet dat de stof het doet. Mensen die weten dat ze deelnemen aan een experimentele behandeling tegen hun lijden, voelen vaak al verlichting door de aandacht en de hoop alleen.
Wel laat deze studie zien dat onderzoekers serieus zoeken naar een alternatief voor mensen bij wie antidepressiva te langzaam werken of simpelweg niet aanslaan, terwijl ketamine tegen depressie in Nederland al in het basispakket zit. Tot de resultaten van de PSYCHED-PAL-RCT in 2027 binnen zijn, blijft microdosing in de palliatieve zorg precies dat: een veelbelovende hypothese die nog bewezen moet worden, niet een behandeling die je morgen bij je huisarts kunt aanvragen.